Hoe werkt een warmtepomp? Uitleg, soorten en voorbeelden

Hoe werkt een warmtepomp? Kort gezegd: een warmtepomp haalt warmte uit lucht, water of bodem en gebruikt elektriciteit om die warmte naar een hogere temperatuur te brengen. Met deze hogere temperatuur wordt water verwarmd dat door je radiatoren of vloerverwarming stroomt, en in veel gevallen ook het tapwater in je woning.

In dit artikel leggen we de werking van een warmtepomp uit. Je leest hoe het systeem technisch werkt, welke soorten er zijn en welke oplossing past bij jouw woning.

Een warmtepomp is een duurzaam verwarmingssysteem dat warmte uit de omgeving haalt. Dat kan uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater zijn. Met behulp van elektriciteit wordt deze warmte naar een hogere temperatuur gebracht en afgegeven aan het water in de radiatoren of vloerverwarming van jouw woning (lees hier een uitgebreidere uitleg over wat een warmtepomp is). 

Hierdoor kun je je woning elektrisch verwarmen. Een warmtepomp heeft meerdere voordelen. Het belangrijkste voordeel is dat het systeem duurzamer en (na verloop van tijd) goedkoper is dan een cv-ketel op aardgas.

Een warmtepomp werkt door constant zes vaste stappen te herhalen. Dat proces heet de warmtepompcyclus.

1. Warmte uit de bron: De warmtepomp haalt warmte uit lucht, bodem of water. Zelfs bij lage buitentemperaturen zit er nog bruikbare warmte in bijvoorbeeld de lucht.

2. Verdamper: In de verdamper zit een koudemiddel. Dit middel neemt warmte op uit de bron en verdampt. Daardoor verandert het koudemiddel van vloeistof in gas.

3. Compressor: De compressor perst het gas samen. Door deze drukverhoging stijgt de temperatuur sterk.

4. Condensor: In de condensor geeft het hete gas zijn warmte af aan het cv-water. Dit water verwarmt je radiatoren of vloerverwarming.

5. Expansieventiel: Het expansieventiel verlaagt de druk van het koudemiddel weer. Hierdoor koelt het af en verandert het gas weer in vloeibaar koudemiddel.

6. De cyclus herhaalt zich: Het koudemiddel stroomt terug naar de verdamper en het proces begint opnieuw.

Een warmtepomp levert meer warmte dan dat hij aan stroom verbruikt. Dat komt doordat elektriciteit alleen wordt gebruikt om warmte te verplaatsen, niet om deze op te wekken.

In de praktijk betekent dit dat een warmtepomp met 1 kWh stroom gemiddeld 3 tot 5 kWh aan warmte kan leveren. Dit maakt het systeem aanzienlijk zuiniger dan een traditionele cv-ketel.

De efficiëntie van een warmtepomp wordt uitgedrukt in de COP (Coefficient of Performance). Hoe hoger de COP, hoe minder stroom nodig is om dezelfde hoeveelheid warmte te produceren.

Wil je hier meer over weten? Lees dan wat de COP precies betekent, hoeveel stroom een warmtepomp verbruikt en hoe een warmtepomp werkt tijdens (koude) winterdagen.

Warmtepompen kun je indelen op basis van hoe ze samenwerken met je huidige verwarmingssysteem. De belangrijkste keuze is hierbij: hybride of all-electric. We geven je hier een kort overzicht van de verschillen tussen hybride en all-electric.

Een hybride warmtepomp werkt samen met je bestaande cv-ketel en is de meest gekozen oplossing voor bestaande woningen.

• Verwarmt het grootste deel van het jaar je woning

• Cv-ketel springt bij op koude dagen en voor tapwater

• Ideaal voor bestaande woningen

• Lagere investering dan volledig gasloos

• Bespaart gemiddeld 70-80% op gas

Bij een all-electric warmtepomp heb je geen cv-ketel meer nodig en ga je volledig van het gas af.

• Verwarming én tapwater via één systeem

• Ideaal voor goed geïsoleerde woningen

• Vaak gecombineerd met vloerverwarming

• Ook mogelijk met geschikte radiatoren

• Volledig gasloos wonen

Een all-electric ready warmtepomp is een hybride systeem dat later kan worden omgezet naar volledig gasloos.

• Start als hybride systeem

• Later eenvoudig overstappen naar all-electric

• Geschikt voor gefaseerd verduurzamen

• Combineert flexibiliteit met toekomstbestendigheid

Warmtepompen kun je verder ook indelen op basis van de bron waaruit ze warmte halen. Dit bepaalt onder andere het rendement, de installatie en de geschiktheid voor jouw woning.

Een lucht-water warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en is het meest gebruikte systeem in Nederland.

• Gebruikt buitenlucht als warmtebron

• Relatief eenvoudige installatie

• Geschikt voor bestaande woningen en nieuwbouw

• Werkt met radiatoren en vloerverwarming

Een lucht-lucht warmtepomp is beter bekend als een airco die ook kan verwarmen. Hoewel de systemen op elkaar lijken, verschilt de werking van een airco en een warmtepomp aanzienlijk. Een lucht-lucht warmtepomp:

• Verwarmt en koelt per ruimte

• Geen watergedragen systeem (dus geen radiatoren)

• Snelle verwarming, minder geschikt als hoofdverwarming

• Kan efficiënter koelen dan andere systemen

Een water-water warmtepomp gebruikt grondwater als warmtebron en levert een zeer hoog en stabiel rendement.

• Zeer hoog rendement, ook bij lage buitentemperaturen

• Geen buitenunit nodig, wel een grote binnenunit

• Vereist een complexe installatie en vaak een vergunning

• Hoge investeringskosten

• Vooral toegepast bij grote woningen en utiliteitsbouw

Een bodem-water warmtepomp gebruikt aardwarmte via een gesloten buizensysteem in de bodem.

• Zeer hoog en stabiel rendement

• Geen buitenunit nodig, wel een grote binnenunit

• Vereist grondboring en specialistische installatie

• Hoge investeringskosten

• Met name geschikt voor nieuwbouw

Welke warmtepomp het beste past bij jouw woning hangt af van isolatie, type woning en je wens om gasloos te gaan. Hieronder zie je in één oogopslag welke oplossing het beste past bij jouw situatie. 

Wil je precies weten welke warmtepomp het beste bij jouw woning past en waar je rekening mee moet houden? Bekijk dan onze uitgebreide keuzehulp en onze pagina over het plaatsen van een warmtepomp in een oud(er) huis.

De werking van een warmtepomp is in de basis simpel: warmte verplaatsen in plaats van opwekken. Welke oplossing het beste bij jou past, hangt vooral af van je woning en wensen.

Of je nu kiest voor een hybride- of een all-electric warmtepomp: er is bijna altijd een passende oplossing.

Wil je weten wat in jouw situatie het beste werkt?Plan vandaag nog een gratis oriëntatiegesprek met de experts van DeWarmte en ontdek jouw ideale oplossing.